คำถามที่ผมมักจะถูกถามเสมอ ๆ หลังจากเข้าร่วมการอภิปรายหรือบรรยายให้คนที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการแก้ปัญหาเรื่องท้องในวัยรุ่น ไม่ว่าจะเป็นระดับจังหวัดหรืออำเภอ ในช่วงทำงานปีแรก ๆ มีคนตั้งข้อสังเกตนี้…ถามมายังผม…“เราไปยุ่งกับเรื่องของเค้าทำไม” “ใช่เรื่องของพวกเราแน่หรือ” ผมมักไม่ตอบตรง ๆ แต่ตอบกลับไปด้วยคำถามว่า “แน่ใจหรือว่าเรื่องนี้ไม่เกี่ยวกับเราจริง ๆ”

2468700ผมแน่ใจได้เลยว่า เรื่องนี้มันเป็นระเบิดเวลาของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ตราบใดที่ไม่มีใครมองว่าเรื่องนี้ควรได้รับการแก้ไข ประจวบฯ มีแม่วัยรุ่นต่อปีเฉลี่ย 1,300 คน และอยู่ใน 5 อันดับแรกของประเทศยาวนานหลายปี

ปี 2557 ประจวบคีรีขันธ์ลุกขึ้นมาทำงานท้องวัยรุ่น โดยขอเข้าร่วมโครงการจังหวัดนำร่องของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ สสส. ตอนนั้นเราชวนภาคีที่คิดว่าเกี่ยวข้องกับภารกิจ 9 ด้าน มาช่วยกันดูว่าใครทำอะไรอยู่บ้าง พัฒนาโครงการฯ จนได้รับทุนสนับสนุน 3 ปี ตั้งแต่ปี 2558 – 2560  โดยในปี 2558 ประจวบฯ เน้นกระบวนการสร้างทีมระดับจังหวัด ชวนอำเภอนำร่องทำงาน ซึ่งวิธีการทำงานเพียงตอบโจทย์ สสส. ตามภารกิจเท่านั้น เหมือนทำงานมากมายแต่ไม่ส่งผลทำให้สถิติแม่วัยรุ่นลดลงเลยกลับเพิ่มขึ้นเสียอีก ในปี 2559 เราเริ่มต้นกันใหม่อีกครั้ง โดยเน้นสร้างทีมอำเภอทั้ง 8 อำเภอ นำข้อมูลที่รวบรวมมาวิเคราะห์ เพื่อหาโจทย์การทำงานของเราเอง คณะทำงานร่วมกำหนดทิศทางการพัฒนางาน เราคุยกันมากขึ้น ร่วมแรงร่วมเดิน ไม่ใช่เพียงตอบโจทย์ ที่ สสส. กำหนดเท่านั้น แต่ตอบโจทย์ปัญหาในพื้นที่ที่แต่ละอำเภอมีไม่เหมือนกัน  สิ้นปีงบประมาณ 2559 เราวัดผลการทำงาน พบว่าอัตราการคลอดในหญิง 15-19 ปีลดลงชัดเจนมาก  บทเรียนสำคัญหนึ่งเราพบว่าอำเภอที่มีทีมเข้มแข็ง ทำงานเข้มข้นอย่างมีทิศทางและบูรณาการกันได้จริง ส่งผลให้อัตราการตั้งครรภ์ลดลงมากกว่าอำเภออื่น ๆ

65620255ปีสุดท้ายของโครงการจังหวัดบูรณาการท้องวัยรุ่น กับโจทย์ที่ว่า วัยรุ่นท้อง…ปัญหาของใครกันแน่ ก็ยังคงหาคำตอบไม่ได้ แต่ในปีสุดท้ายนี้จังหวัดประจวบฯ เริ่มต้นปีงบประมาณ 2560 ด้วยการชวนทำ….ในทุกตำบลของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ที่ว่าชวนทำอะไรนั้น คือ ชวนภาคีระดับตำบล ไม่ว่าจะเป็น อปท. โรงเรียนในตำบล รพ.สต. ผู้นำชุมชน อสม. เยาวชน ผู้นำศาสนา มาช่วยกันคิด ชวนกันมาทำงานว่าหากต้องการลดปัญหาท้องในวัยรุ่นแล้ว ตำบลอยากทำอะไร งานที่ว่า….จะทำกับใคร…ภาคีที่มีอยู่เพียงพอหรือไม่…ที่สำคัญทำโดยใช้กระบวนการอะไร…พวกเราจะไม่ใช้วิธีการแบบเดิม ๆ …เพื่อปกป้องพวกเค้าจากสภาพแวดล้อมและสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป…หลังจากนี้ อย่างน้อย 42 ตำบล จาก 48 ตำบลจะลุกขึ้นมาดำเนินการป้องกันและแก้ปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น เกิดเวทีสร้างความเข้าใจเรื่องการทำงานร่วมกัน มีทิศทางและเป้าหมายที่เกิดจากระดับตำบลร่วมกัน

217749ถึงแม้วันนี้คำตอบของคำถามที่ว่า“ท้องในวัยรุ่น ปัญหาของใครกัน” จะยังไม่ได้ถูกตอบ แต่..คำถามนี้อาจไม่ต้องการคำตอบแล้วสำหรับคนประจวบฯ ที่ต่างรู้กันดีว่า..ถึงแม้ไม่มีใครตอบได้ว่าเป็นปัญหาของใคร…พวกเราก็ต้องหันมาร่วมไม้ร่วมมือกันทำงานนี้เพื่อเด็กและเยาวชนของเรา

โดย นายอนุสรณ์ สุขกันตะ นักวิชาการสาธารณสุข

กลุ่มงานส่งเสริมสุขภาพ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดประจวบคีรีขันธ์