เมื่อวันที่  27 พฤศจิกายน 2558  ทีมงานของโครงการสายด่วนปรึกษาท้องไม่พร้อม 1663 และการส่งต่อบริการที่ปลอดภัย ได้ไปเยี่ยมชมดูงานโรงพยาบาลบ้านโพธิ์ จังหวัดฉะเชิงเทรา โดยมี นพ. สุรกิจ ยิ่งยืนยง สูตินรีแพทย์โรงพยาบาลบ้านโพธิ์ ซึ่งเป็นประธาน MCH board หรือคณะกรรมการอนามัยแม่และเด็กระดับจังหวัด และเป็นหนึ่งในสมาชิกของเครือข่ายแพทย์อาสา R-SA ได้บรรยายความเป็นมาและแนวทางการแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นในเขตอำเภอบ้านโพธิ์ ได้อย่างน่าสนใจ

ที่ผ่านมา เมื่อวัยรุ่นท้องโดยไม่พร้อมจะเข้าสู่บริการยุติการตั้งครรภ์ อาจมีการส่งต่อบริการไปยังหน่วยงานต่าง ๆ แต่ก็ยังพบว่า อัตตราการตั้งครรภ์และคลอดบุตรซ้ำในวัยรุ่นมีมากขึ้น จึงได้ตั้งข้อสังเกตว่าเราสามารถแก้ปัญหาได้มากกว่านี้หรือไม่ ? และจะแก้อย่างไร ? จึงเป็นที่มาของการทบทวนการทำงาน แนวทางการแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ไม่พร้อมในวัยรุ่น ของโรงพยาบาลบ้านโพธิ์ ที่ต่อมาแนวทางนี้ได้ถูกเสนอชื่อเข้าประกวด และได้รับรางวัลในระดับจังหวัดด้วย

เป้าหมายของการแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นของโรงพยาบาลบ้านโพธิ์คือ ผู้หญิงตั้งครรภ์ทุกราย โดยเฉพาะในวัยรุ่นที่อายุต่ำกว่า 20 ปี จะต้องไม่เสียชีวิตจากการทำแท้งที่ไม่ปลอดภัย ทุกรายที่ประสบปัญหา ต้องมีผู้ปกครองหรือญาติใกล้ชิดรับทราบดูแล และหลังจากวัยรุ่นคลอดบุตร หรือยุติการตั้งครรภ์ ทุกรายจะได้รับบริการฝังยาคุมกำเนิดเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ซ้ำ โดยการดำเนินงานนี้ ใช้ตัวชี้วัดความสำเร็จของกระทรวงสาธารณสุขนำไปสู่แนวทางในการแก้ไขปัญหา คือ 1) ลดอัตราการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น 2) มีการฝากครรภ์คุณภาพ 5 ครั้ง และ 3) ลดปัญหาน้ำหนักแรกคลอดทารกต่ำกว่ามาตรฐาน ซึ่งการใช้ตัวชี้วัดที่สอดคล้องกับภารกิจหลัก ทำให้สามารถแสวงหาแนวร่วมได้จาก MCH board และคณะกรรมการประสานงานสาธารณสุขระดับอำเภอ (คปสอ.) ได้เป็นอย่างดี

การดำเนินงานมีเป้าหมายไปที่ 3 ระดับ คือ โรงเรียน หมู่บ้าน และโรงงาน เน้นแนวทาง “ฝากท้องแต่เนิ่น ๆ” โดยเน้นที่อายุครรภ์ก่อน 12 สัปดาห์ ร่วมกับการรณรงค์ “ฝากทุกที่ ฟรีทุกสิทธิ” ทั้งนี้ การฝากครรภ์แต่เนิ่น ๆ จะสามารถเข้าสู่ระบบบริการปรึกษา เพื่อคัดกรองความเสี่ยงต่าง ๆ และมีการประเมินสุขภาพจิตใจว่าเป็นการตั้งครรภ์ที่พร้อมหรือไม่ ซึ่งทุกรายจะเข้าสู่ระบบช่วยเหลือได้อย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพต่อไป ไม่ว่าการตั้งครรภ์นั้นจะพร้อม หรือไม่พร้อม

การพัฒนาการเข้าถึงบริการที่โรงพยาบาลเลือกใช้คือ เน้นการทำสื่อวิทยุกระจายตามแหล่งชุมชนที่มีวัยรุ่น เช่น โรงเรียนมัธยมศึกษา โรงเรียนประถมขยายโอกาส ชุมชนต่าง ๆ และโรงงานอุตสาหกรรม โดยใช้สปอตโฆษณาที่สอดคล้องกับบริบทของแหล่งชุมชนนั้น ๆ ได้แก่

    การรณรงค์เชิญชวนให้เข้ารับบริการฝากครรภ์แต่เนิ่น ๆ นี้ โรงพยาบาลให้บริการบนฐานคติที่มีต่อผู้รับบริการว่า ผู้หญิงที่มาฝากครรภ์อาจไม่ได้มีความพร้อมในการตั้งครรภ์เสมอไป หรืออาจยังไม่แน่ใจว่าพร้อมหรือไม่ แนวทางในการรณรงค์ว่า “รู้ว่าท้องเมื่อไหร่ก็มาฝากได้เลย” จึงถือว่าเป็นการคัดกรองที่ช่วยให้พบผู้ประสบปัญหาการตั้งครรภ์ที่ไม่พร้อม ที่จะสามารถให้ความช่วยเหลือได้ทันท่วงทีและมีความปลอดภัย ไม่ว่าทางเลือกจะเป็นการฝากครรภ์-คลอดทั่วไป หรือ ต้องการความช่วยเหลือเป็นพิเศษ หรือ ต้องการยุติการตั้งครรภ์

จากคำถามของผู้เยี่ยมชมดูงานว่า การดำเนินงานของคุณหมอสุรกิจ ได้รับการสนับสนุนจากผู้บริหารหรือไม่ คำตอบนั้นอยู่ไม่ไกลเลย เพราะผู้บริหารของโรงพยาบาลบ้านโพธิ์ได้เข้าร่วมในตอนท้ายของการบรรยายด้วย โดย นพ. กสิวัฒน์  ศรีประดิษฐ์  ผู้อำนวยการโรงพยาบาลบ้านโพธิ์ ได้สะท้อนมุมมองการจัดการปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นว่า

“การที่มีเด็กเกิดมาจากท้องที่ไม่พร้อม  เติบโตไปโดยไม่มีคนดูแลนั้น เป็นสิ่งที่รับไม่ได้….”

ความเห็นของผู้บริหารนั้น จึงสอดคล้องกับนโยบายและยุทธศาสตร์การพัฒนาอนามัยการเจริญพันธุ์แห่งชาติ ของกระทรวงสาธารณสุข ที่มุ่งเป้าหมายให้ทุกการเกิด เป็นการเกิดที่มีคุณภาพ และมาจากการตั้งครรภ์ที่ผู้หญิงมีความพร้อมและตั้งใจ.…